۷۸۶
(به نام خداوند بخشایشگر مهربان)
همانا مؤمنان رستگار شدند
آنها که نماز خود خشوع دارند
و آنها که از لغو و بیهودگی رویگردانند
و آنها که زکات میدهند
...
سوره مؤمنون آیات ۱ تا ۴
کسی که شهادتین را بگوید مسلمان میشود و اما تازه اول راه است تا مؤمن حقیقی شدن.خداوند در قرآن کریم متعدد به خصوصیات مؤمنان اشاره کرده است.از جمله در سوره مؤمنون: مومنان رستگار شدند؛حالا این مؤمنان چه خصوصینی دارند؟ کسانی که در نمازشان خشوع دارند..
خشوع در نماز به چه معناست؟خشوع یک حالت درونی است که به جوارح و اعضا نسبت داده میشود.به طوری که در مجمع البیان ج۷،ص ۹۹ روایت شده درباره شخصی که در نماز با ریشش بازی میکرد،حضرت فرمود: اگر دلش دارای خشوع بود ، جوارحش نیز خاشع میشد.
مانند کلام خداوند در سوره طه آیه ۱۰۸:در آن روز(قیامت) همه از دعوت کننده الهی پیروی میکنند و قدرت بر مخالفت او نخواهند داشت و همه صداها در برابر خداوند رحمان خاضع میشود و جز صدای آهسته نمیشنوی. در این آیه خداوند خشوع را به صوت و صدا نسبت داده است.
خشوع به این معنا جامع همه آن معانی است که در تفسیر این کلمه در کتاب روح المعانی ج۱۸،ص۳ آمده است: خشوع به معنای : ترس و بی حرکت شدن اعضا از ترس ؛ چشم فرو بستن همراه با تواضع ؛ سر به زیر انداختن ،نگاه نکردن به این طرف و آن طرف است.
و در مجمع البیان ج۷ ص۹۹ آمده است خشوع یعنی مقام طرف مقابل را بزرگ بدانی و همه تلاش خود را برای بزرگداشت او جمع کنی.
نماز یعنی توجه کسی که جز فقر و ذلت به درگاه عظمت و کبریایی و منبع عزت و بهای الهی چیزی ندارد. نمازگزار زمانی به چنین حالتی دست میابد که غرق در زلت و خاری خود در برابر معبود حقیقی شده باشد.اگر ایمان نمازگزار ایمانی صادق باشد هنگام نماز هیچ چیز نمیتواند حواس او را از نماز و جایگاهی که در آن قرار دارد بازدارد.
حضرت رسول اکرم در اصول کافی ج۲،ص۳۹۶،ح۶ فرموده: هر کسی که خشوع ظاهری او بیش از خشوع قلبی اش باشد منافق است.در دارالمنثور ج۵، ص۳ از پیامبر روایت شده: به خدا پناه ببرید از خشوع نفاق! پرسیدند خشوع نفاق چیست؟ فرمود اینکه ظاهر بدن خاشع دیده شود ولی در قلب خشوعی نباشد.و نیز در همین کتاب روایت شده رسول خدا در نماز چشم به سوی آسمان بلند میکرد ، همین که این آیه نازل شداز آن به بعد سر به زیر میانداخت و چشم به زمین میدوخت.در سوره حج آیه ۱۱ خداوند میفرماید: بعضی مردم خدا را به زبان و ظاهر میپرستند.
درواقع مؤمن وقتی مؤمن است که آنچه میکند مبتنی بر اساسی حقیقی و واقعی و مقتضای ایمان باشد؛ چون ایمان اقتضا دارد که اگر انسان عبادت میکند باید خشوع داشته باشد و هر کاری که میکند خالی از لغو و امثال آن باشد.
اما لغو و بیهوده که مؤمن باید از آن روی گردان شود چیست؟لغو آن کاری است که فایده نداشته باشد.اما نباید فراموش کرد مؤمن به هر حال از مکروه و حرام اجتناب میکند.معنای لغو در نظر دین کارهای مباح و حلالی است که صاحبش در آخرت و یا در دنیا سودی نمیبرد.البته ممکن است انجام کاری نسبت به کار دیگری لغو و نسبت به امر دیگر مفید باشد.مثلا خوردن و نوشیدن در حد نیرو گرفتن مفید است و لی اگر همان غذا را بدون میل و فقط از روی هوس خوردنش لغو است.معنای دقیقتر لغو یعنی (( غیر واجب و غیر مستحب)).
خداوند عزوجل به طور کلی به مؤمنین نفرموده که لغو را ترک کنند بلکه فرموده از آن رویگردانند؛ چون هر انسانی هرقدر هم با ایمان باشد در معرض لغزش و خطاست و خداوند در سوره نساء آیه ۳۱ میفرمایند: (اگر از گناهان کبیره که نهی شدید اجتناب کنید ما از شما گناهانتان را میریزیم و در جایگاهی ارجمند داخلتان میکنیم.) البته لازمه اش ان است که نفس آدمی خود را بزرگتر از آن بداند که به کارهای پست مشغول شود.از مصادیق بارز لغو که الان در جامعه ما دامن گیر پیر و جوان شده است غناست!و چون قبلا در وبلاگ به طور مفصل از غنا صحبت کردیم به همین اندازه بسنده میکنیم.
اما زکات؛نام بردن زکات با نماز منظور (( انفاق مالی)) است نه معنای لغوی آن که تطهیر نفس از رزائل اخلاقی است.خداوند در این آیه فرموده کسانی که زکات را عمل میکنند و نگفته کسانی که زکات میدهند.مؤمنین کسانی هستند که انفاق مالی دارند.تفسیر المیزان جلد ۱۵ تفسیر سوره مؤمنون
در کتاب خصال، شیخ صدوق از خصوصیات مؤمنین احادیث زیادی را جمع آموری کرده است.مثلا در باب هفتگانه در جلد دوم از امیرالمؤمنین نقل میکند که پیامبر خدا در وصیت خود به او فرمود: یا علی! هفت چیز است که هرکس آنها را داشته باشد حقیقت ایمان او کامل میشود و درهای بهشت برویش گشوده میشود.کسی که وضوی کامل بگیردنمازش را نیکو بخواند و زکات مالش را بدهد و خشم خود را فرو برد و زبانش را زندانی کند و از گناهش طلب آمرزش کند و درباره اهل بیت پیامبر حق خیرخواهی را ادا کند.
به امید قبولی نزد خدا
مهناز | 7:14 - سه شنبه بیست و سوم اسفند 1390
